Ar hyn o bryd mae 14 o therapïau uwch yn cael eu hargymell i'w defnyddio yn y DU gan y Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth Glinigol (NICE)
Mae pob therapi ar gael i gleifion Cymru, ond nid yw pob un ar gael yng Nghymru ar hyn o bryd – efallai y bydd angen teithio i ganolfannau arbenigol mewn mannau eraill yn y DU.
Rhestrir isod y cyflyrau y gall yr ATMPs hyn eu trin, ynghyd â dolenni i wefan NICE lle gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am bob un.
Lymffoma celloedd B mawr gwasgaredig (DLBCL)
Clefyd y Crymangelloedd
yw'r enw ar grŵp o gyflyrau iechyd etifeddol sy'n effeithio ar y celloedd gwaed coch. Gelwir y math mwyaf difrifol yn anemia cryman-gell.
Cyf NICE: TA1044
Beta-Thalasemia
yn anhwylder gwaed etifeddol a achosir gan ddiffyg yng nghynhyrchiad beta-globin, protein sy'n hanfodol ar gyfer haemoglobin, sy'n cario ocsigen mewn celloedd gwaed coch.
Cyf NICE: TA1003
Hemoffilia B
yn anhwylder gwaedu genetig prin a achosir gan ddiffyg ffactor ceulo IX, protein sy'n hanfodol ar gyfer ceulo gwaed arferol.
Cyf NICE: TA989
Lewcemia lymffoblastig acíwt celloedd-B (ALL celloedd-B)
yn lewcemia acíwt lle mae gormod o lymffocytau celloedd-B (math o gelloedd gwaed gwyn) yn cael eu cynhyrchu ym mêr yr esgyrn.
Cyf NICE: HST26
Diffyg asid L-amino aromatig decarboxylase (AADC)
yn cael ei achosi gan broblem gyda'r genyn DDC. Mae'r genyn hwn yn darparu cyfarwyddiadau ar gyfer gwneud yr ensym AADC sy'n helpu i gynhyrchu niwrodrosglwyddyddion o foleciwlau eraill. Yn benodol, mae'n helpu i gynhyrchu serotonin a dopamin sy'n trosglwyddo signalau rhwng celloedd nerf yn yr ymennydd, llinyn asgwrn y cefn a rhannau eraill o'r corff.
Cyf NICE: HST26
Atroffi cyhyrol asgwrn cefn
Lymffoma celloedd B mawr mediastinal cynradd
yn fath o lymffoma nad yw'n lymffoma Hodgkin (NHL). Weithiau fe'i gelwir yn lymffoma mediastinwm thymig cynradd. Mae'n datblygu pan fydd celloedd-B yn mynd yn annormal (canseraidd). Celloedd-B yw celloedd gwaed gwyn sydd fel arfer yn helpu i ymladd haint. Weithiau fe'u gelwir yn lymffocytau-B. Mae'r celloedd-B annormal (celloedd lymffoma) yn cronni mewn nodau lymff y tu ôl i'r asgwrn fron a rhwng yr ysgyfaint. Gelwir yr ardal hon yn mediastinwm.
Cyf NICE: TA872
lewcdystroffi metacromatig (MLD)
yn anhwylder genetig awtosomal enciliol nad oes iachâd ar ei gyfer ar hyn o bryd. Mae MLD yn cael ei achosi'n uniongyrchol gan ddiffyg yn yr ensym Arylsulfatase-A. Heb yr ensym hwn mae sylffatidau'n cronni, gan ddinistrio gwain myelin y system nerfol yn y pen draw. Mae'r wain myelin yn orchudd brasterog sy'n amddiffyn ffibrau nerf. Hebddo, nid yw'r nerfau yn yr ymennydd a'r nerfau ymylol yn gweithredu'n iawn.
Cyf NICE: HST18
Lymffoma celloedd mantell
Dystroffiau retinaidd
Nid un cyflwr sengl yw dystroffi retinaidd ond yr enw cyffredinol a roddir i ystod eang o gyflyrau llygaid (er enghraifft, Retinitis Pigmentosa). Mae 'dystroffi' yn golygu cyflwr y mae person yn cael ei eni ag ef, mae 'retinaidd' yn golygu sy'n ymwneud â'r retina - y ffilm sy'n sensitif i olau yng nghefn y llygad. Mae'r rhan fwyaf o dystroffiau retinaidd yn enetig.
Cyf NICE: HST11
Diffygion cartilag ar y cyd symptomatig y pen-glin
Mae diffyg cartilag cymal y pen-glin yn ardal o gartilag wedi'i ddifrodi ar unrhyw un o arwynebau cymal y pen-glin, sy'n cynnwys asgwrn y glun (ffemur), asgwrn y coes (tibia), a chap y pen-glin (patella). Gelwir y diffygion cartilag hyn hefyd yn ddiffygion osteochondral.
Cyf NICE: TA508
Diffyg adenosin deaminas – diffyg imiwnedd cyfun difrifol (ADA-SCID)
Diffyg celloedd bonyn limbal (LCD)
wedi'i nodweddu gan golled neu ddiffyg celloedd bonyn yn y limbus, sef y rhan o'r llygad sy'n cynhyrchu celloedd newydd ar gyfer y gornbilen, gan achosi poen a golwg llai.
Cyf NICE: TA467
Melanoma metastatig
yw pan fydd celloedd melanoma yn lledaenu o'r man lle dechreuon nhw (yn y croen) i rannau eraill o'r corff. Gall celloedd melanoma deithio drwy'r gwaed neu'r system lymffatig. Pan fydd y celloedd yn cyrraedd rhan arall o'r corff, gallant ddechrau tyfu a ffurfio tiwmor arall. Gelwir hyn yn melanoma eilaidd neu fetastasis.
Cyf NICE: TA410